Tomaszewski Jan

Jan Tomaszewski (1867 – 1942)
dowódca odcinka II i III frontu północnego, kapitan

Urodził się 13.07.1867 r. na Pomorzu, w Chełmie, w rodzinie kupieckiej. Był synem Józefa i Teresy z Chrzanowskich. Z zawodu kupiec, do 1918 roku mieszkał poza granicami Wielkopolski, utrzymując jednak z uwagi na powiązania rodzinne stały kontakt z Poznaniem. W latach wojny 1914 – 1918 zaciągnięty do Armii Niemieckiej dosłużył się stopnia porucznika.

Zdemobilizowany, w listopadzie 1918 roku włączył się czynnie do POW zaboru pruskiego. Z chwilą wybuchu powstania uczestniczył w zdobywaniu miasta, zajmując gmach Prezydium Policji, a w dniu 29.12.1918 r. redutę Grollmanna (reduta Przemysława), zostając jej komendantem i formując batalion ochotniczy piechoty.

Przyczynił się też do zorganizowania artylerii, udzielając pomocy Kazimierzowi Nieżychowskiemu. Brał udział w wyzwalaniu Ławicy 6.01.1919 r. Mianowany 4.01.1919 r. na stopień kapitana.

Z częścią swoich oddziałów wyruszył w dniu 9.01.1919 r. do Damasławka, z którego na czele czterech kompanii, złożonych z oddziałów poznańskich i miejscowych powstańców, uderzył na Żnin i zdobył go w dniu 11.01.1919 r. Jan Tomaszewski dowodził w styczniu i lutym 1919 r. odcinkiem łabiszyńskim frontu północnego, a przejściowo również trzecim odcinkiem szubińskim, gdzie był przełożonym strzałkowskich powstańców.

Po 28.02.1919 r. skorzystał z urlopu. Przekazał dowodzenie odcinka łabiszyńskiego Ignacemu Mielżyńskiemu, a odcinka szubińskiego Oskarowi Brezany’emu i przeniósł się na front litewsko – białoruski, przychodząc na pomoc Wilnu. Jesienią 1919 r. został przeniesiony do rezerwy i zamieszkał w Poznaniu przy ul. Spokojnej 27. W czasie II wojny światowej w 1940 roku Niemcy wysiedlili go do Częstochowy i tam zmarł, prawdopodobnie w 1942 roku.

Swój szlak bojowy w czasie powstania opisał w wydanej w 1930 r. książce „Walki o Noteć, Żnin – Łabiszyn – Szubin – Rynarzewo 1918–1919. Poprzedzone przygotowaniem i wybuchem powstania w Poznaniu”. 22.09. 1929 roku została podjęta przez miasto Żnin uchwała o przyznaniu Janowi Tomaszewskiemu tytułu Honorowego Obywatela Żnina (wraz z jednorazową kwotą w wysokości 600 zł). Zostało ono przyznane Janowi Tomaszewskiemu w dowód uznania czynu bohaterskiego przy ponownym oswobodzeniu miasta Żnina spod jarzma pruskiego w dniu 11.01.1919 r.

W dniu 14.07.1897 r. ożenił się z nauczycielką, Olgą Wilkońską, córką Zygmunta i Walerii Borne, z którą miał trójkę dzieci: Zygmunta, Jana i Halinę.