Kromolicki Franciszek

Franciszek Kromolicki (1877-1958)

Franciszek Kromolicki urodził się w Poznaniu 29 stycznia 1877 r.

Rodzice Andrzej Kromolicki i Julianna zd. Ławicka należeli do znanych w Poznaniu i Wielkopolsce rodzin walczących o odzyskanie niepodległości i utrzymanie polskości. Ich członkowie brali udział w walkach obu XIX wiecznych powstań narodowo-wyzwoleńczych. Jeden z przodków Julianny (Kozietulski) bohatersko wyróżnił się w czasie wojen napoleońskich.

Franciszek po nagłym zgonie ojca i powtórnym zamążpójściu matki wychowywał się w rodzinie Kochanowskich tracąc kontakty z rodziną ojca, która ten fakt uznała za mezalians. Ojczym był młynarzem.

Po ukończeniu 7-letniej Szkoły Podstawowej wybrał zawód ślusarza i uzyskał umiejętności czeladnicze. Następnie udał się na kilkuletnią wędrówkę po krajach Europy celem podniesienia kwalifikacji (była to popularna wtedy praktyka). W ramach wędrówki odbywał krótkie staże u znanych mistrzów oraz ukończył w Dreźnie 5-letnią Królewską Szkołę Techniczną.

W okresie nauki czynie uczestniczył w pracach polskich i międzynarodowych organizacji studenckich min. w Towarzystwie Śpiewaczym, Towarzystwie Przemysłowym, Czeskim Sokole, Katolickim Związku Czeladzi, Związku Metalowców.

Dalsze podnoszenie umiejętności zawodowych kontynuował w Monachium w Szkole Ślusarstwa Artystycznego pracując jednocześnie w światowej sławy zakładach Piotra Kolbla.

Po powrocie do Poznania i spełnieniu wszystkich wymaganych warunków w dniu 4 grudnia 1894 r. uzyskał Dyplom Mistrza Ślusarskiego. Umożliwiło to podjęcie pracy kierownika w dużej firmie Markowski i Linke.

Wykonywał ją przez 9 lat. Oprócz pracy zawodowej udzielał się społecznie w licznych towarzystwach o polskim charakterze. Był min. współzałożycielem Związku Zawodowego Metalowców Polskich.

W latach 1897-99 odbył obowiązkową służbę w armii pruskiej gdzie nabył umiejętności rusznikarza.

W 1902 r. zawiera związek małżeński ze Stanisławą Łuczak ze znanej i zasłużonej dla polskości i gospodarki Poznania rodziny. Z 11 dzieci urodzonych w tym małżeństwie wychowało się siedmioro w kolejności:

  • Marian (1902 -1973) – ochotniczy uczestnik wojny 1920 i Bitwy warszawskiej. Długoletni nauczyciel szkół wrzesińskich. Działacz społeczny. Twórca chórów i ich dyrygent. Deportowany do GG (Radom) gdzie wspomagał walkę z okupantem. Po zakończenie II wojny światowej ukończył Wydział Teologiczny UJ w Krakowie. W 1950 r. uzyskał święcenia kapłańskie. Posługę duchową sprawował przeważnie w diecezji opolskiej. Zmarł we Wrześni.
  • Joanna (1906-1978) – krawcowa. Deportowana do GG. Po wojnie prowadziła gospodarstwo domowe ojca. Po objęciu przez brata Mariana pierwszej parafii w Żelaznej powadziła mu dom. Zmarła w Siemianowicach.
  • Stanisław (1909-1993) – urzędnik bankowy i mistrz ślusarski. Ożeniony w lipcu 1939 r. z Seweryną Hamerską. Ojciec Andrzeja, Franciszka i Marii Dąbek. Żołnierz września 1939 r. Więzień stalagu (Kwidzyń ). Aresztowany w 1945 r. wraz ojcem i kilkudziesięcioma obywatelami Wrześni przez władze radziecką. Zmarł we Wrześni.
  • Maria (1911-1991) – zakonnica klasztoru Nawiedzenia NMP ( Wizytki ). Zmarła w Krakowie.
  • Franciszek (1913-1941) -drogerzysta. Zmordowany w Mauthasen-Gusen.
  • Bożena Machyńska (1915-2001) – żona drukarza Mariana (uczestnika bitwy nad Bzurą i czynnego partyzanta w GG – Radom ). Matka Bogumiła, Anny i Lidii. Od 1945 r. do śmierci zamieszkała w Kłodzku.
  • Zdzisława (1918-1999) – zakonnica klasztoru Nawiedzenia NMP (Wizytki). Zmarła w Siemianowicach.

Od 1907 r. prowadzi w Poznaniu własny warsztat ślusarski i czynnie uczestniczy w życiu narodowo-patriotycznym.

Zmobilizowany 6.08.1914 r. pełni służbę w armii pruskiej do wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Początkowo, jako rusznikarz pułku w stopniu sierżanta. W walkach na froncie wschodnim zostaje bardzo ciężko ranny w głowę i nogi, co skutkuje trwałą utratą stopy i zmusza do używania obuwia ortopedycznego.

Po wyleczeniu służy na zapleczu frontu min. w Bolesławcu, fabryce broni w Kostrzynie (komendant techniczny) i prowadzi działalność instruktorską na kursach rusznikarskich.

Po wybuchu Powstania Wielkopolskiego natychmiast zgłosił się jako ochotnik do 1 Pułku Strzelców Wielkopolskich w Poznaniu (przemianowany na 68 pp). Brał udział we wszystkich walkach tej jednostki. Początkowo, jako ochotnik. Dekretem Naczelnego Wodza Wojska Polskiego z dnia 25.01.1919 r. został mianowany majstrem rusznikarskim z uznaniem stopnia sierżanta. Dnia 30.01.1920 awansował do stopnia chorążego. Pełnił różne funkcje w odrodzonym Wojsku Polskim min. dowódcy parku uzbrojenia 17 dywizji czy oficera broni pułku.

Jako żołnierz zawodowy uczestniczył w walkach, jakie toczyło Wojsko Polskie w okresie kształtowania wschodnich granic RP oraz w zatrzymaniu agresji bolszewickiej. Wojenne losy wiodły go przez Galicję, Wołyń, Lwów, Kijów i Warszawę.

Franciszek Kromolicki – Biedrusko rok 1921 (zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)

Ostatnie lata służby wojskowej spędził we Wrześni jako zbrojmistrz 68 pp. W 1922 ukończył z wynikiem dobrym Szkołę Oficerską w Grudziądzu. Jej ukończenie ze względu na wiek wiązało się ze stopniem oficerskim (kapitana) i jednoczesnym odejściem do rezerwy. Chcąc pozostać w służbie rezygnuje z awansu.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego w marcu 1931 r. zostaje zwolniony z zawodowej służby wojskowej.

Za zasługi wojenne i wzorową służbę był wielokrotnie wyróżniany.

Dalsze życie postanawia związać z Wrześnią i wyuczonym cywilnym zawodem mistrza ślusarskiego. Zamieszkuje na ul. Warszawskiej 7. Prowadzi niewielki zakład rzemieślniczy przy ulicy Dzieci Wrzesińskich. W kolejnych latach lokalizacja warsztatu kilkukrotnie ulega zmianie by ostatecznie utrwalić się pod adresem Warszawska 7.

Franciszek Kromolicki (drugi od prawej)
(zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (drugi od prawej) (zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (w środu)
(zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (w środu) (zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (pierwszy od lewej) (zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)

Z powodów formalnych, jako były żołnierz zawodowy musi ponownie potwierdzić zdobyte kwalifikacje. Zdaje w lutym 1935 r. egzamin mistrzowski przed Izbą Rzemieślniczą w Gnieźnie.

W dalszym ciągu kontynuuje działalność społeczną jako aktywista Związku Towarzystw Powstańców i Wojaków.

Franciszek Kromolicki - Towarzystwo Powstańców i Wojaków
(zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki – Towarzystwo Powstańców i Wojaków (zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)

W grudniu 1955 r. przekazuje warsztat synowi Stanisławowi. Zamieszkuje u syna ks. Mariana. Zmarł w Lipowej (pow. Grodków ) 28.03.1958 r.

Pochowany we Wrześni na cmentarzu parafialnym. Po ekshumacji przeniesiony na cmentarz komunalny.

Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym, Uchwała Rady Państwa nr: 11.04-0.897 z dnia 1958-11-04.

Franciszek Kromolicki - nekrolog
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki – nekrolog (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (zdjęcie udostępnił Remigiusz Maćkowiak)

Tradycje wojskowe kontynuowali jego wnukowie oficerowie:

  • Andrzej – pilot myśliwski Marynarki Wojskowej
  • Franciszek – łącznościowiec, historyk, dydaktyk
  • Bogumił – łącznościowiec służący min. Biedrusku (stałym poligonem 68 pp.)

Notatkę w listopadzie 2020 r. opracował na bazie archiwum rodzinnego wnuk Franciszek Kromolicki

Franciszek Kromolicki
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki
(dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)
Franciszek Kromolicki (dokument udostępnił Remigiusz Maćkowiak)